Τί είναι το σύνδρομο των ανήσυχων ποδιών;

Το σύνδρομο των ανήσυχων ποδιών είναι μια κατάσταση που προκαλεί ανεξέλεγκτη τάση να κινήσουμε τα πόδια μας, συνήθως λόγω της παρουσίας κάποιας δυσάρεστης αίσθησης στα πόδια. Χαρακτηριστικά εμφανίζεται τα βράδια ή τη νύχτα, καθώς ο ασθενής στέκεται ή είναι ξαπλωμένος. Το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών, γνωστό και ως νόσος Willis-Ekbom, μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία και γενικά χειροτερεύει με την πρόοδο της ηλικίας. Έχει σαν αποτέλεσμα την κακή ποιότητα του ύπνου, γεγονός που με τη σειρά του μπορεί να επηρεάσει τις καθημερινές δραστηριότητες και την ποιότητα ζωής.

Ποια είναι τα συμπτώματα του συνδρόμου των ανήσυχων ποδιών;

Το κυρίαρχο σύμπτωμα είναι μια τάση ο ασθενής να κινήσει τα πόδια του. Η τάση αυτή συνοδεύεται από:

  • Ένα δυσάρεστο συναίσθημα στα πόδια, το οποίο ξεκινά μόλις τα πόδια μείνουν για λίγο ακίνητα, καθώς ο ασθενής στέκεται ή είναι ξαπλωμένος, φερειπείν στο αυτοκίνητο, το αεροπλάνο ή τον κινηματογράφο.
  • Τα συμπτώματα ανακουφίζονται με την κίνηση των ποδιών
  • Τα συμπτώματα γίνονται πιο έντονα το βράδυ ή τη νύχτα
  • Σε μερικές περιπτώσεις, το σύνδρομο συνοδεύεται από μία άλλη, πιο συχνή κατάσταση που ονομάζεται περιοδική κίνηση των ποδιών κατά τον ύπνο, κατά την οποία ο ασθενής κινεί τα πόδια του ή κλωτσάει ασυναίσθητα κατά τον ύπνο.

Οι περισσότεροι ασθενείς αναφέρουν μια δυσάρεστη αίσθηση στα πόδια τους, που τους αναγκάζει να τα κινήσουν. Συνήθως αφορά και τα δύο πόδια και μερικές φορές μπορεί να αφορά και τα άνω άκρα. Το συναίσθημα που αναφέρουν οι ασθενείς αφορούν το σκέλος και όχι το δέρμα του ποδιού και περιγράφεται ως:

  • Τράβηγμα
  • «Πιάσιμο»
  • Σφίξιμο
  • «Παλλόμενο και έρποντα» πόνο
  • Φαγούρα
  • Ηλεκτρικό ρεύμα

Μερικές φορές οι ασθενείς δυσκολεύονται να περιγράψουν ακριβώς το αίσθημα που νοιώθουν, αλλά συνήθως το περιγράφουν σαν κάτι διαφορετικό από κράμπα ή μούδιασμα. Ανεξάρτητα από την περιγραφή του αισθήματος που έχει ο κάθε ασθενής, κοινό χαρακτηριστικό είναι η τάση να κινήσουν τα πόδια τους για να απαλλαγούν από αυτό το συναίσθημα. Συχνά, τα συμπτώματα ποικίλλουν σε διάρκεια και ένταση. Σε κάποιους ασθενείς μπορεί να εξαφανιστούν από μόνα τους για μεγάλα χρονικά διαστήματα και έπειτα να επανεμφανιστούν.

Πότε χρειάζεται να δω γιατρό για το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών;

Κάποιοι άνθρωποι με συμπτώματα συνδρόμου ανήσυχων ποδιών διστάζουν να επισκεφτούν το γιατρό τους, με το φόβο ότι ο γιατρός τους δεν θα τους πάρει στα σοβαρά. Αν και δεν οδηγεί σε σοβαρά οργανικά προβλήματα, το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα του ύπνου σας και κατ’ επέκταση την ποιότητα της ζωής σας. Τα συμπτώματα ποικίλουν σε ένταση και μπορεί να είναι ήπια ή μπορεί να είναι τόσο έντονα ώστε να οδηγήσουν σε αϋπνία και ψυχολογική επιβάρυνση.  Μιλήστε στο γιατρό σας αν πιστεύετε ότι έχετε σύνδρομο ανήσυχων ποδιών.

Ποια είναι τα αίτια του συνδρόμου ανήσυχων ποδιών;

Τα αίτια του συνδρόμου είναι άγνωστα, αν και υπάρχουν υποψίες ότι ίσως σχετίζεται με διαταραχή σε ένα νευροδιαβιβαστή του εγκεφάλου που ονομάζεται ντοπαμίνη. Το γεγονός δε, ότι εμφανίζεται σε άτομα με οικογενή προδιάθεση, θέτει την υποψία ότι ίσως σχετίζεται με κάποια γονίδια. Η κύηση και οι ορμονικές μεταβολές που παρατηρούνται κατά τη διάρκειά της μπορεί να επιδεινώσουν παροδικά τα συμπτώματα του συνδρόμου και σε αρκετές γυναίκες, τα συμπτώματα πρωτοεμφανίζονται κατά τη διάρκεια της κύησης, ειδικά κατά το 3ο τρίμηνο.

Ποιοι είναι οι προδιαθεσικοί παράγοντες για το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών;

Το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, ακόμη και κατά την παιδική ηλικία, αλλά είναι συχνότερο σε μεγαλύτερες ηλικίες και στις γυναίκες. Συνήθως δεν σχετίζεται με υποκείμενα παθολογικά προβλήματα, αλλά σε μερικές περιπτώσεις μπορεί να συνοδεύεται από

  • Περιφερική νευροπάθεια, όπως η σχετιζόμενη με το σακχαρώδη διαβήτη και τον αλκοολισμό
  • Έλλειψη σιδήρου, ακόμη και χωρίς την παρουσία αναιμίας μπορεί να προκαλέσει ή να επιδεινώσει τα συμπτώματα του συνδρόμου
  • Νεφρική ανεπάρκεια, καθώς συνοδεύεται συχνά από αναιμία ή άλλες μεταβολικές διαταραχές, οι οποίες αυξάνουν τον κίνδυνο για εμφάνιση του συνδρόμου.\
  • Διαταραχές του νωτιαίου μυελού από εκφυλιστικές παθήσεις ή τραυματισμό έχουν συνδεθεί με το σύνδρομο, όπως επίσης και η λήψη αναισθησίας με ραχιαία αναισθησία.

Πώς γίνεται η διάγνωση του συνδρόμου ανήσυχων ποδιών;

Η διάγνωση γίνεται από τα χαρακτηριστικά συμπτώματα και από την απουσία άλλης παθολογικής κατάστασης που να τα εξηγούν. Είναι επομένως μια διάγνωση αποκλεισμού άλλων καταστάσεων και συχνά οι ασθενείς υποβάλλονται σε σειρά νευρολογικών και άλλων απεικονιστικών εξετάσεων, οι οποίες δεν δείχνουν παθολογικά ευρήματα. Χρειάζεται μεγάλη υποψία από έναν ενημερωμένο κλινικό ιατρό για να τεθεί η υπόνοια του συνδρόμου.

Πώς αντιμετωπίζεται το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών;

Η διόρθωση της αναιμίας, αν υπάρχει, μπορεί να βελτιώσει σε μεγάλο βαθμό τα συμπτώματα του συνδρόμου. Βέβαια, η λήψη θεραπείας υποκατάστασης δεν θα πρέπει να γίνεται ανεξέλεγκτα με πρωτοβουλία του ασθενούς, αλλά θα πρέπει να καθοδηγείται από ειδικούς. Στις περιπτώσεις που δεν ανακαλύπτεται κάποια υποκείμενη κατάσταση, η αντιμετώπιση των συμπτωμάτων βασίζεται σε τροποποίηση του τρόπου ζωής. Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνονται:

  • Λουτρά και μασάζ
  • Ψυχρά ή θερμά επιθέματα
  • Αποφυγή της έντονης σωματικής καταπόνησης και καλές συνθήκες για τον ύπνο
  • Σωματική άσκηση
  • Αποφυγή της καφεΐνης, αλκοόλ και καπνού
  • Λεμφική αποστράγγιση

Αν και αυτά τα μέτρα δεν είναι αποτελεσματικά, σε περιπτώσεις σοβαρών συμπτωμάτων μπορεί να χρειαστεί φαρμακευτική αγωγή όπως φάρμακα που αυξάνουν την ντοπαμίνη του εγκεφάλου, φάρμακα που επηρεάζουν τους διαύλους ασβεστίου και οπιοειδή. Βέβαια, τα φάρμακα αυτά θα πρέπει να χρησιμοποιούνται με προσοχή και για μικρά χρονικά διαστήματα, καθώς παρουσιάζουν και αυτά με τη σειρά τους αρκετές ανεπιθύμητες ενέργειες. Τα φάρμακα που αυξάνουν την ντοπαμίνη του εγκεφάλου, φερειπείν, μπορεί να είναι αποτελεσματικά για κάποιο διάστημα, αλλά στη συνέχεια να σταματήσουν να προσφέρουν ανακούφιση. Κάποια άλλα φάρμακα, από την άλλη μεριά μπορεί να επιδεινώσουν τα συμπτώματα του συνδρόμου και ο γιατρός σας μπορεί να συστήσει να τα διακόψετε. Τέτοια φάρμακα είναι κάποια αντικαταθλιπτικά, αντιψυχωσικά, κάποια φάρμακα κατά της ναυτίας και κάποια αντιαλλεργικά φάρμακα.

 

Πώς πρέπει να ζει κανείς με σύνδρομο ανήσυχων ποδιών;

Τα συμπτώματα του συνδρόμου ανήσυχων ποδιών, για κάποιους ανθρώπους επηρεάζουν με ιδιαίτερα αρνητικό τρόπο την καθημερινότητα και την κοινωνική τους ζωή. Οι σοβαρές περιπτώσεις είναι σπάνιες, αλλά για μερικούς ανθρώπους δεν υπάρχει ικανοποιητική αντιμετώπιση. Για τους ασθενείς αυτούς ακολουθούν μερικές χρήσιμες οδηγίες για την καθημερινότητά τους:

  • Μιλήστε στους ανθρώπους με τους οποίους μοιράζεστε την καθημερινότητά σας, όπως την οικογένειά σας και τους συναδέλφους ή συνεργάτες στη δουλειά σας, καθώς θα τους βοηθήσετε να καταλάβουν καλύτερα την συμπεριφορά σας, όταν σας βλέπουν να σηκώνεστε για να περπατήσετε στο διάδρομο χωρίς προφανή λόγο
  • Μην αντιστέκεστε στην ανάγκη να κινήσετε τα πόδια σας, καθώς το άσχημο συναίσθημα τα γίνει πιο έντονο
  • Κρατήστε ημερολόγιο με τα συμπτώματα και την επίδραση σε αυτά που έχει η κάθε θεραπευτική στρατηγική και συζητήστε τα αποτελέσματα με το γιατρό σας
  • Ξεκινήστε και τελειώστε την ημέρα σας με μερικές διατατικές ασκήσεις και λίγο μασάζ στα πόδια σας